Przygotowanie do życia potrzebuje przestrzeni

Co mówią badania?

Badanie dr Kathryn Clarke, prof. Peter J. Cooper oraz prof. Cathy Creswell (2013) – (“The Parental Overprotection Scale: Associations with Child and Parental Anxiety” - opublikowane w czasopiśmie Journal of Affective Disorders.) oparte na narzędziu „The Parental Overprotection Scale” pokazuje, że nadmierna opiekuńczość rodziców może mieć wpływ na rozwój emocjonalny dziecka. Nadopiekuńczość oznacza sytuację, w której rodzic zbyt często chroni dziecko przed trudnościami, podejmuje za nie decyzje lub szybko rozwiązuje jego problemy. Wyniki badania wskazują, że dzieci wychowywane w takim stylu częściej doświadczają wyższego poziomu lęku i niepewności. Dzieje się tak dlatego, że mają mniej okazji do samodzielnego mierzenia się z wyzwaniami, podejmowania prób i uczenia się na błędach. W efekcie trudniej rozwija się u nich poczucie sprawczości i wiara we własne możliwości.

Badacze podkreślają jednak, że nadopiekuńczość najczęściej wynika z miłości i troski

rodziców. Kluczowe jest znalezienie równowagi – dziecko potrzebuje zarówno bezpieczeństwa i

wsparcia, jak i przestrzeni do samodzielnego poznawania świata.

 

Polskie badanie dr Agnieszki Szymańskiej pt. „Nadopiekuńczość wobec dziecka: błędy idealizacji, zastępowania i ulegania dziecku a kształtowanie się osobowości zależnej” (opublikowane w „Przeglądzie Pedagogicznym”, 2025) pokazuje, że nadmierna opiekuńczość rodziców może wpływać na sposób, w jaki dziecko buduje swoją samodzielność i poczucie sprawczości. Autorka zwraca uwagę na trzy częste mechanizmy nadopiekuńczości. Pierwszy to idealizacja dziecka – przekonanie, że dziecko jest wyjątkowo wrażliwe i trzeba je chronić przed każdym dyskomfortem. Drugi to zastępowanie, czyli wykonywanie za dziecko wielu czynności i rozwiązywanie jego problemów.

 

Trzeci to nadmierne uleganie dziecku, gdy rodzic zbyt łatwo ustępuje, aby uniknąć trudnych emocji dziecka.

Badanie pokazuje, że taki styl wychowania może sprzyjać rozwojowi pasywności i zależności u dzieci.

Jeśli dorosły stale przejmuje odpowiedzialność za zadania, decyzje czy rozwiązywanie trudności, dziecko rzadziej ćwiczy własną samodzielność. W efekcie może częściej oczekiwać pomocy z zewnątrz i mieć mniejszą wiarę we własne możliwości działania.

 

Oba badania – zarówno polskie, jak i zagraniczne – pokazują podobny mechanizm. Gdy dziecko jest nadmiernie chronione i wyręczane, ma mniej okazji do uczenia się samodzielności.

 

Dlatego w rozwoju dziecka tak ważna jest równowaga: obecność i wsparcie rodzica, ale także przestrzeń, by dziecko mogło próbować, doświadczać i uczyć się świata samodzielnie.

 

Psycholog Jesper Juul napisał: „Największym darem, jaki możemy dać dzieciom, jest wiara w to, że poradzą sobie bez nas.”

Nic w tym złego, że rodzic chce pomagać swojemu dziecku. Pomoc jest wyrazem miłości.

Klucz tkwi jednak w tym, by nie wyręczać, lecz towarzyszyć.

Dawać przestrzeń do próbowania, do samodzielnych decyzji, a nawet do popełniania błędów — bo właśnie one są częścią uczenia się i budowania wewnętrznej siły.

 

Najlepsza nauka dzieje się wtedy, gdy dziecko może poznawać świat samodzielnie – ale w bezpiecznym i wspierającym środowisku.

To właśnie w takich doświadczeniach rodzi się odwaga, zaradność i poczucie: „potrafię”.

Warto pamiętać, że w tej drodze rodzice nie są sami.

My w Smart Clubie pomagamy dzieciom rozwijać kompetencje społeczne, podejmować decyzje, współpracować i doświadczać małych wyzwań w bezpiecznym środowisku.

To przestrzeń, w której dziecko może próbować, mylić się i odkrywać, że naprawdę potrafi.

Może dziś warto zrobić mały krok: pozwolić dziecku spróbować samemu, zaufać jego możliwościom, być obok – ale nie przed nim.

A Ty jak to widzisz?

Czy łatwo jest znaleźć równowagę między ochroną a dawaniem przestrzeni?